Geschiedenis van de astronomische klok in Praag
De geschiedenis van de astronomische klok in Praag begint in 1410. Mikuláš z Kadaně bouwde het uurwerk en Jan Šindel leverde de astronomische en wiskundige berekeningen. De Orloj, of Staroměstský orloj, kwam aan de zuidzijde van de stadhuistoren. Het gebouw bestond toen al; de oorsprong van de klok is dus een later hoofdstuk in de geschiedenis van het stadhuis.
Door de eeuwen veranderden mechanisme, schilderwerk en beelden. De apostelen gingen in mei 1945 verloren en werden vervangen; in 2017 en 2018 volgde een omvangrijke restauratie. Combineer deze achtergrond met de tijden van de apostelshow en de uitleg van de wijzerplaten wanneer je de klok ter plaatse gaat bekijken.
De belangrijkste momenten
De bouw van het stadhuis ging vooraf aan het ontstaan van de klok.
| Jaar | Gebeurtenis |
|---|---|
| 1338 | Stichting van het Oude Stadhuis |
| 1364 | Bouw van de toren |
| 1381 | Toevoeging van de erkerkapel |
| 1410 | Mikuláš z Kadaně maakt de klok met berekeningen van Jan Šindel |
| Later | Meester Hanuš wordt betrokken bij onderhoud en verbetering |
| 1865 en 1866 | Mánes werkt aan de kalender, onthuld op 18 augustus 1866 |
| Mei 1945 | Zware schade aan het stadhuis; apostelen verbranden |
| 1948 | De klok werkt weer met apostelen van Vojtěch Sucharda |
| 2017 en 2018 | De klok wordt gedemonteerd en gerestaureerd |
Houd de bouwjaren uit elkaar. 1338 gaat over de stichting van het stadhuis, 1364 over de toren en 1381 over de kapel. Het jaartal 1410 hoort bij de oorsprong van de astronomische klok. Een bezoek aan het complex brengt deze verschillende tijdlagen bij elkaar.
Onze selectie: middeleeuws Praag in kostuum
De historische wandeling met pestdokter geeft context bij de periode waarin het uurwerk ontstond.
Door ons gekozen tours, te boeken via GetYourGuide. De prijzen zijn indicatieve vanafprijzen in euro (stand oktober 2026). Tik op een tour voor beschikbaarheid en de actuele prijs in jouw valuta.
Rondleidingen en tickets in de oude stad
Vergelijk wandelingen, kelderbezoeken en tickets rond het Oude Stadhuis. Bekijk per aanbod welke toegang bij je gekozen optie hoort.
Het verhaal van meester Hanuš
De beroemde vertelling gaat over stadsbestuurders die Hanuš blind zouden hebben gemaakt om te voorkomen dat hij elders een tweede klok bouwde. Hij zou vervolgens uit wraak het mechanisme hebben vernield. Dit is een legende, geen vaststaand onderdeel van de bouwgeschiedenis.
Jan Růže, bekend als meester Hanuš, was later met het onderhoud en de verbetering van de klok verbonden. De oorspronkelijke makers blijven Mikuláš z Kadaně en Jan Šindel. Het onderscheid maakt het verhaal niet minder herkenbaar als stadslegende, maar helpt voorkomen dat een vertelling de plaats van de historische chronologie inneemt.
1945: brand en herstel
De lange geschiedenis bestaat ook uit onderbrekingen en nieuwe onderdelen.
Oorlogsschade in mei 1945
Tijdens de Praagse Opstand werd het stadhuis beschoten en ontstond brand. De apostelfiguren gingen verloren. Voor je bezoek is mei 1945 het relevante tijdvak; een precieze dag of minuut is geen noodzakelijke verklaring voor wat je nu aan de gevel ziet.
Opnieuw in bedrijf in 1948
In 1948 liep de klok weer. Beeldhouwer Vojtěch Sucharda maakte de nieuwe apostelen die de verbrande figuren vervingen. De voorstelling die bezoekers nu met de middeleeuwen associëren bevat daardoor nadrukkelijk naoorlogs werk.
De kalender van Mánes
De onderste plaat combineert maandbeelden, dierenriemtekens en heiligendagen. Josef Mánes werkte in 1865 en 1866 aan het ontwerp. Het oorspronkelijke schilderwerk bevindt zich in een museum in Praag, terwijl buiten een kopie hangt.
Restauratie in 2017 en 2018
Bij deze grote ingreep werd de klok uit elkaar gehaald. Mechanische delen kregen hun negentiende-eeuwse vorm terug en ramen en oppervlakken werden vernieuwd. Het monument laat zo een historische ontwikkeling zien, niet een volledig onveranderd apparaat uit 1410.
De buitenfiguren in 2026
In mei 2026 werden restauratiewerkzaamheden aan acht buitenfiguren beschreven, met uitvoering in opeenvolgende groepen. Een geplande afronding in het najaar betekent niet dat ieder beeld op iedere bezoekdag terug is. Bekijk de actuele toestand als je juist voor de sculpturen komt; het reguliere showvenster blijft 08:00 tot 23:00.
De gevel is gratis vanaf het plein te zien. Voor een binnenbezoek vergelijk je de tickets van het Oude Stadhuis. In de Ridderzaal helpt een interactief digitaal model de werking te begrijpen, als onderdeel van het basisticket. Dat is een uitlegmiddel en geen bezichtiging van het echte uurwerk.
Meer over klok en plein
Verdiep je in de onderdelen of vervolg je wandeling.
Astronomische klok in cijfers
Leeftijd, afmetingen en de verschillende figuren.
Werking van de klok
De tijdschalen en kalender herkennen.
Het Oude Stadsplein
Kerken en monumenten rond het stadhuis.
Ook de monumenten rond de klok dragen verschillende tijdlagen. Voor een andere invalshoek op dezelfde openbare ruimte kun je verder naar de gids van het Oude Stadsplein op charlesbridge.org.
Veelgestelde vragen over de geschiedenis
Wanneer is de astronomische klok gemaakt?
De oorsprong wordt op 1410 gedateerd. In 2026 is dat ongeveer 616 jaar geleden, gerekend vanaf het ontstaan en niet vanaf ieder huidig onderdeel.
Wie maakte de klok?
Klokkenmaker Mikuláš z Kadaně werkte met de astronomische en wiskundige berekeningen van Jan Šindel.
Is het verhaal over de blindmaking van Hanuš waar?
Het is een legende. Hanuš kwam later bij onderhoud en verbetering in beeld en was niet de oorspronkelijke bouwer.
Kwam de klok ongeschonden uit de oorlog?
Nee. In mei 1945 raakten stadhuis en klok zwaar beschadigd en verbrandden de apostelen. De herstart volgde in 1948.
Zijn alle onderdelen nog origineel?
Door herstel, vernieuwing en restauratie zijn veel onderdelen jonger dan de oorsprong in 1410. De kalender buiten is een kopie en de apostelen zijn naoorlogs.
Is dit de officiële website van de klok?
Nee. Dit is een onafhankelijke reisgids zonder band met de stad Praag, Prague City Tourism, het Oude Stadhuis of een rondleidingsorganisatie.